Benzin, LPG, patlayıcı maddeler ve hatta günlük hayatta kullandığımız lityum piller… Hepsi tehlikeli madde sayılabilir ama aynı sınıfta yer almaz. Çünkü her maddenin taşıma sırasında oluşturduğu risk farklıdır.
ADR’ye göre tehlikeli maddeler 9 ana sınıfa ayrılır. Bu sınıflandırmada yanıcılık, patlayıcılık, zehirlilik, radyoaktivite ve aşındırıcılık gibi tehlikeler dikkate alınır. Bazı sınıflar kendi içinde alt bölümlere de ayrılır.
Peki, hangi madde hangi sınıfa giriyor? Sınıf numaraları ne anlama geliyor? Gelin, tehlikeli madde sınıflarını örnekleriyle inceleyelim.
🧪8ADR Sınıflandırma Robotu
Maddenizin ADR sınıfını birkaç tıkla bulun
Maddenin halini seçin, özelliklerini işaretleyin. Sonuç siz seçim yaptıkça güncellenir. Denemek için aşağıdaki hazır maddelerden birine de dokunabilirsiniz.
Hazır örnekler:
ADR Sınıf Rehberi
Bir etikete dokunun, ayrıntısı açılsın. Sınıfların uzun anlatımını tehlikeli madde taşıma kodları yazımızda bulabilirsiniz.
Sınıfı bulduktan sonra
Sınıf belli olunca sıra ambalaja, etikete ve araç işaretlerine gelir. Bunların ayrıntısı tehlikeli maddelerin taşıma kuralları yazısında. Etiketlerin hepsini bir arada görmek isterseniz ADR etiketleri panosuna bakın.
Peki yanlış sınıflandırmanın bedeli ne? Hatalı etiket ve belge, gönderen ve taşıyan için idari para cezası anlamına gelir. İşletmenizin bu işleri takip edecek bir danışmana ihtiyacı olup olmadığını hangi işletmelerin TMGD bulundurmak zorunda olduğunu anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.
Bu işi meslek edinmek isterseniz TMGD eğitim takvimine göz atın. Aklınıza takılanı WhatsApp’tan bize sorabilirsiniz.
Tehlikeli Madde Sınıfları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
1. Tehlikeli maddeler kaç sınıfa ayrılır?
ADR’ye göre tehlikeli maddeler 9 ana sınıfa ayrılır. Patlayıcılar, gazlar, yanıcı sıvılar, radyoaktif ve aşındırıcı maddeler bu sınıflardan bazılarıdır.
Ancak sınıflandırma yalnızca maddenin adına bakılarak yapılmaz. Taşıma sırasında hangi tehlikeyi oluşturduğu esas alınır. Örneğin gazların bulunduğu Sınıf 2 ile yanıcı sıvıların yer aldığı Sınıf 3 farklı güvenlik kurallarına tabidir.
2. Benzin, mazot ve LPG hangi tehlikeli madde sınıfındadır?
Benzin ve mazot, yani motorin, Sınıf 3’te yer alır. Bu sınıf yanıcı sıvıları kapsar. LPG ise gaz olduğu için Sınıf 2 kapsamındadır.
Peki aynı araçta taşınabilirler mi? Burada yalnızca sınıf bilgisi yeterli olmaz. Maddenin UN numarası, taşınma şekli ve ADR’nin birlikte yükleme kuralları da dikkate alınmalıdır.
Benzinin UN numarası 1203, motorinin 1202, LPG’nin ise 1965’tir.
3. Tehlikeli madde sınıfı ile UN numarası aynı şey midir?
Hayır, ikisi farklı bilgiler verir.
Tehlikeli madde sınıfı, taşınan ürünün oluşturduğu tehlikeyi gösterir. UN numarası ise dört basamaklı bir tanımlama numarasıdır.
Örneğin benzin de mazot da Sınıf 3’tedir. Ancak benzin UN 1203, mazot UN 1202 numarasıyla tanımlanır.
Yani aynı sınıfta bulunan iki maddenin taşıma şartları birbirinden farklı olabilir.
4. Sınıf 3 ile Sınıf 8 arasındaki fark nedir?
İlk bakışta ikisi de tehlikeli madde sınıfı olduğu için aralarındaki fark gözden kaçabilir.
Sınıf 3’ün temel özelliği yanıcılıktır. Benzin ve etanol buna örnektir.
Sınıf 8 ise aşındırıcı maddeleri kapsar. Sülfürik asit ve belirli sodyum hidroksit çözeltileri bu gruptadır. Bu maddeler insan dokusuna ciddi zarar verebilir, bazıları metalleri de aşındırabilir.
Kısacası biri yanma tehlikesiyle, diğeri aşındırıcı etkisiyle öne çıkar. Bazı maddelerin ikincil tehlikeleri de bulunabilir.
5. Lityum piller tehlikeli madde sayılır mı?
Evet. Özellikle telefonlarda, dizüstü bilgisayarlarda ve elektrikli araçlarda kullanılan lityum pillerin taşınmasında belirli güvenlik kuralları uygulanır.
Lityum iyon pillerin yaygın taşımacılık sınıfı Sınıf 9’dur. Tek başına taşınan lityum iyon piller UN 3480, cihaz içinde veya cihazla birlikte paketlenenler ise UN 3481 numarasıyla tanımlanır.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta pilin durumudur. Hasarlı veya arızalı bir pilin taşınması, sağlam bir pilin taşınmasıyla aynı kurallara tabi olmayabilir.
6. SRC 5 belgesi olan bir sürücü bütün tehlikeli maddeleri taşıyabilir mi?
Hayır. SRC 5 belgesinin bulunması, her türlü tehlikeli maddeyi her taşıma şekliyle taşıyabileceğiniz anlamına gelmez.
Örneğin tank taşımacılığı yapacak sürücülerin ilgili tank uzmanlık eğitimini tamamlaması gerekir. Sınıf 1 patlayıcı maddeler ile Sınıf 7 radyoaktif maddelerin taşınmasında da özel uzmanlık şartları vardır.
Bu yüzden yalnızca SRC 5 belgenizin olup olmadığına değil, belgenizin yapacağınız taşımayı kapsayıp kapsamadığına bakmalısınız.