Türkiye’de 2014 yılında başlamış olan Tehlikeli madde güvenlik danışmanlığı eğitim ve sertifikalandırma süreci 2024 yılı Ağustos ayında tam 10 senesini doldurdu. ADR standartlarını uygulayarak tehlikeli maddelerin risklerini hem çevre hem de insan sağlığı açısından minimum düzeyde tutmak isteyen Ülkeler 2024 yılı itibari ile 53 sayısına ulaşmıştır.
1968 yürürlüğe giren ve UNECE Avrupa ekonomik komisyonu tarafından sekreterliği sürdürülen ADR ( Tehlikeli malların karayolu ile Uluslararası taşımacılığına ilişkin Anlaşması), 2021 güncellenen versiyonundan önce Avrupa anlaşması olarak yer almaktaydı. İlk etapta ADR ‘yi Avrupa birliği Ülkeleri benimsemiş sonraları farklı kültür ve dile sahip diğer Ülkelerin katılımı ile günümüze kadar gelişerek devam etmiştir. Her tekli yıllarda yapılan ( her 2 senede bir) değişikliklerle ADR hala güncelliğini korumaktadır.
Ülkemizde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bağlı olarak yürütülen ADR konusu hakkında, Ulusal mevzuatımız 10 senede 3 defa yönetmelik değişikliğine gitmiştir. Güncel yönetmeliğimiz; 18.06.2022 tarih ve 31870 sayılı resmi gazetede yayımlanan ”TEHLİKELİ MADDELERİN KARAYOLUYLA TAŞINMASI HAKKINDA YÖNETMELİK” ‘dir. Ayrıca “ TEHLİKELİ MADDE GÜVENLİK DANIŞMANLIĞI VE TEHLİKELİ MAL TAŞIMACILIĞI SÜRÜCÜ EĞİTİMİ YÖNETMELİĞİ” ise 06.07.2022 tarihi ve 31888 sayılı resmi gazetede yayımlanmıştır.
10 senelik süreçte Türkiye, tehlikeli madde güvenlik danışmanlığı konusunda yol kat etmişse de önünde gidilecek uzun bir sürecin var olduğu görünmektedir. 8 gün ardı ardına 8’er saatten yapılan 64 saatlik tmgd eğitimleri hızını kaybetmiş olsa da devam etmektedir. 2024 yılının aralık ayından itibaren yeni yayımlanan Genelge uyarınca sektörde tmgd’lerin daha anlaşılır ve kaliteli iş akışı yapabilmesi adına hizmet alan firmaların doküman işlemlerinde standartlaşmaya gidilecektir. Bu durum hali hazırda sektörde işini ciddi yapacak tmgd ihtiyacını arttıracağını düşündürmektedir. 2025 yılından itibaren denetimlerin sıkılaştırılması hatta yeni bir yönetmeliğin daha çıkarılması ihtimali de göz önüne alındığında daha fazla tmgd sayısına ihtiyaç duyulacaktır. 2024 yılı Kasım ayı itibari ile sistemde aktif 4.500 tmgd sertifikasının olduğu bilinmektedir. Türkiye’de Tehlikeli madde ile iştigal eden firma sayısının 200.000 civarında olduğu düşünüldüğünde tmgd sayısının yukarıdaki gelişmelere de bağlı olarak artması gerektiği ön görülmektedir.
TMGD İle İlgili Beklentiler
Güncel mevzuatımızdaki bazı değişikliklerin ve sektörde çalışan tmgdlerin daha iyi şartlarda ve koşullarda çalışmasını kolaylaştıracak bazı uygulamalara ihtiyacı olduğu aşikardır. İdarenin bu konuya kayıtsız kalmayacağı, yaptığı çalışmalarla kendini göstermektedir. Tehlikeli madde faaliyet belgesi alma zorunluluğu şu anki mevzuatımıza göre 1 takvim yılı içinde 20 ton alım yada gönderim yapan firmaları kapsamaktadır. ADR (Uluslararası ) mevzuatına göre böyle bir limit söz konusu değildir. Bunun kaldırılması durumunda tehlikeli madde sektöründe rol alan hem hizmet alıcıları hem de hizmet sağlayıcıları etkilenecektir. Aynı şekilde bazı istisnaları göz ardı edersek firmalar için Tmgd bulundurma zorunluluğu da aynı limitte kalmaktadır. Özellikle yurtdışı ayağı olan işletmeler (İthalat- ihracat) irtibatta oldukları firmaların talepleri doğrultusunda işlem yapmak istedikleri için tmgd bulundurduklarını ifade etmemiz yanlış olmaz. Lojistik firmaların bu konuda eksiklikleri yol kenarı denetimlerinde karşılaşılan cezalar sonucu ortaya çıkmaktadır. Ülkemizde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yetki verilmiş olan merkez ve şube sayıları toplamı yaklaşık 350 adet hizmet sağlayıcı (Tmgdk) firma bulunmaktadır. Bu firmalar sektörde öncü görevini üstlenip tmgd istihdamı sağlamaya çalışmaktadırlar. Bu firmalarda çalışan her bir tmgd’nin 10 ayrı firmaya e-devlet üzerinden atanma hakkı bulunmaktadır. Tmfb si olmayan ve tmgd ataması yapması gerekirken yapmamış ve denetlemelerde tespit edilmiş işletmelere güncel olarak yaklaşık 15.000 TL cezai işlem uygulanmaktadır. Bu ceza, 15 gün süre verilen işletme için eğer atama yapılmadıysa tekrarlanmaktadır.
64 saat ADR-Tmgd eğitimi alıp başarı ile tamamlayan kursiyerler Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın daha önceden belirlemiş olduğu sınav takvimi çerçevesinde sınavlara girebilmektedirler. 2 sene içinde herhangi 4 ayrı sınava girme hakkı bulunan kursiyerler, bu hakları bittiğinde eğer sınavı geçemezlerse tekrar 64 saatlik eğitimi almak zorundadırlar. Sınavı geçen adayların sertifikaları ücretlerinin yatırılmasından hemen sonra e-devlet sistemine tanımlanmaktadır.
Bu durumda sadece Karayoluyla tehlikeli madde iştigal konularına ilişkin iş ve işlemlerde bulunabilmektedirler. RID- ( Trenyolu ) ve IMDG (Denizyolu) modlarında da sertifika isteyen adaylar ADR-Tmgd sertifikasını aldıktan sonra 21’er saat fark eğitimi alarak bu modların da sınavına girip ayrıca sertifikalarını alabilmekte ve çalışma alanlarını genişletebilmektedirler. Tmgd sertifikasına sahip bir kişi, 5 yıl sonra sadece sertifikasını yenilemek için ADR güncelleme eğitimlerini (tazeleme) almış olmak kaydı ile aynı sınavlara 3 giriş hakkı verilmektedir. ADR-Tmgd eğitimleri her ne kadar sınav odaklı olsa da güncelde sektörde ADR’nin nasıl kullanılacağı ve sorun çözmede nelerin yapılabileceği konularında da detaylı bilgi verilmelidir. ADR-Tmgd sertifikası sadece Türkiye’de değil diğer üye Ülkelerde de kullanılabilen bir sertifika olma özelliğinden dolayı geniş bir yelpazeye sahiptir.
2025 yılı itibari ile Tmgd sektöründe idarenin alacağı bazı düzenlemelerle tmgd işinin daha nitelikli hale getirilmesi sağlanabileceği düşünülmektedir.
- İlginizi çekebilir: Tmgd sertifika ücreti 2026